Omzeil de onzekerheid rond de salderingsregeling

Vrijdag 10 september 2021

Slechts drie van iedere tien kilowatturen die huishoudens met zonnepanelen produceren, vinden rechtstreeks hun weg naar de wasmachine of warmtepomp achter de voordeur. Anders gezegd: meer dan twee derde verdwijnt via de hoofdmeter de buurt in, op zoek naar gevraagd vermogen elders.

Vraag en aanbod

Deze mismatch tussen vraag en aanbod op huishoudenniveau is natuurlijk geen nieuws. Wel ervaren we de gevolgen hiervan steeds meer in Nederland. Negatieve stroomprijzen midden op zonnige en/of windrijke weekenddagen (en soms zelfs doordeweeks) zijn als wolven op de Veluwe: kortgeleden nog zeldzaam en goed voor krantenkoppen, maar tegenwoordig al zo gewoon als wat. Het slim balanceren van vraag en aanbod is de komende periode de belangrijkste uitdaging in de energietransitie. De gloriejaren voor opslag staan dus voor de deur. Wie het moment van stroomconsumptie kan afstemmen op de mate van zonneschijn en/of windkracht, kan daar tegelijkertijd steeds meer geld mee verdienen.

Voor de goede orde: aan de aanbodzijde zijn particuliere setjes zonnepanelen maar deels oorzaak van deze uitdaging. Wind op land, wind op zee, grootschalige zonnevelden en fossiele centrales (waarvan eigenaren niet kunnen of willen afschakelen) vormen samen het speelveld, dat bovendien steeds internationaler wordt door de opgevoerde grenscapaciteit.

Verkapte subsidie

Meer afstemming tussen vraag en aanbod is dus nodig. De portemonnee van gezinnen die hun spaarcenten in zonnepanelen op eigen dak hebben gestoken, is wat dat betreft lange tijd buiten schot gebleven. Immers: mensen met zonnepanelen profiteren nog altijd van de salderingsregeling. Om de aanschaf te stimuleren, gumt die het waardeverschil weg tussen direct verbruikte kilowatturen en netgeleverde zonnestroom, zolang de productie op jaarbasis binnen het eigen verbruik valt. De verkapte subsidie voor iedere kWh netlevering bestaat uit drie componenten: het geldende tarief voor energiebelasting (1), de Opslag Duurzame Energie (2) en de BTW (3); samen vandaag de dag goed voor ruim 15 cent per kWh, zoals de grafiek hieronder laat zien.

Grafiek met staafdiagrammen die verhouding energiebelasting en ODE laten zien tussen 2009 en 2021

Bottom line: de impact is groot wanneer de salderingsregeling verdwijnt, aangezien 70% van alle zonnestroom opeens ruim 15 cent per kWh aan waarde zou verliezen. Om de regels niet tijdens het spel al te abrupt te wijzigen, heeft de overheid in 2019 besloten de salderingsregeling niet ineens af te schaffen, maar vanaf 2023 gestaag af te bouwen. De terugverdientijd voor particulieren zou daarmee rond de zeven jaar blijven, onder invloed van verwachte prijsdalingen.

De overgangsregeling onder vuur

Wat we de afgelopen maanden hebben gezien, is een stortvloed aan (tegengestelde) standpunten en suggesties van belanghebbenden die de fatsoenlijke overgangsregeling ter discussie stellen, met als gemene deler dat iedereen voor eigen parochie preekt. Een bloemlezing uit het nieuws

Gevolg is dat nog altijd volop onzekerheid heerst over de toekomstige “spelregels”, omdat de definitieve vaststelling van de afbouwwet op het bordje van het nog nieuw te formeren kabinet is gelegd. Huiseigenaren die momenteel zonnepanelen overwegen, kunnen de waarde van het merendeel van de productie dus voorlopig niet goed inschatten. De gevolgen hiervan voor de investeringsbereidheid laten zich raden. En misschien kan iemand Vereniging Eigen Huis uitleggen dat vrijwel niemand een thuisbatterij zal overwegen bij voortzetting van de salderingsregeling.

Paneelopnaam

Gelukkig kunnen huishoudens ook hun eigen zonnestroom opwekken zonder dat de (wijziging van de) salderingsregeling impact heeft. Wie Panelenopnaam heeft gekocht in een van de zonneparken van Vrijopnaam, wekt namelijk op afstand zijn of haar eigen zonnestroom op. Wel zo handig als je in zonne-energie gelooft, maar op vier hoog woont in een appartementencomplex. Ook voor huishoudens met een dak op het noorden of een grote boom aan de zuidzijde van het dak is Paneelopnaam een uitkomst. En laten we mensen die huren van een woningcorporatie zonder duurzaam DNA niet vergeten.

In ruil voor een eenmalige investering van € 99 streept Vrijopnaam gegarandeerd 250 kWh weg van de energienota (per paneel). Dat doen we negen jaren op rij en zonder tussentijds de spelregels ter discussie te stellen. Wel moeten wij van de minister nog wettelijke belastingen heffen over deze stroom. Het precieze rendement van de investering hangt dus uitsluitend af van de stroomprijs. Op basis van het huidige prijsniveau is dit ongeveer 14%, wat overeenkomt met het rendement dat particulieren halen wanneer zij nu panelen kopen én de afbouwregeling in de bedachte vorm doorgang vindt. We gaan in die vergelijking gemakshalve uit van een gelijkblijvende prijs van de stroom zelf.


investering / paneel
Rendement Looptijd
Eigen dak, saldering blijft
€ 325 15% 25 jaar
Eigen dak, afbouw saldering vanaf 2023 € 325 11% 25 jaar
Eigen dak, geen saldering na 2023
€ 325 8% 25 jaar
Paneelopnaam € 99 14% 9 jaar

Panelenopnaam verhuizen eenvoudig met huishoudens mee wanneer zij tussentijds een nieuwe woning betrekken. Niemand hoeft zich daarnaast druk te maken over reiniging van de zonnepanelen of vervanging van defecte omvormers. Door de opwekgarantie is vermogensdegradatie ten slotte niet relevant.

Zolang het getouwtrek rond de salderingsregeling voortduurt, nodigen wij iedereen van harte uit de voordelen van Paneelopnaam te ervaren. En dan niet alleen huishoudens zonder (geschikt) dak, maar ook woningeigenaren die hun jaarlijkse stroombehoefte niet volledig van eigen dak kunnen halen. Wie eigen panelen heeft en wel eens denkt aan een warmtepomp en/of laadpaal thuis, zal in de toekomst al snel vierkante meters dak tekortkomen. De restbehoefte aanvullen vanuit een kleinschalig zonnepark in de buurt is dan (of nu) een prima optie, met een interessant financieel rendement bovendien!